Source: Government of Poland in Polish
Odkrycie, które zmieniło medycynę
Prof. Victor Ambros w 2024 r. otrzymał, wspólnie z Garym Ruvkunem, Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii za odkrycie mikroRNA i jego roli w regulacji genów. Ich badania zmieniły rozumienie tego, jak organizm kontroluje swoje funkcje, a także mechanizmów powstawania wielu chorób, w tym chorób rzadkich i onkologicznych.
Niewielkie cząsteczki RNA, które regulują aktywność genów prof. Victor Ambros wraz z zespołem odkrył na początku lat 90. XX w. Odkrycie początkowo spotkało się z niewielkim zainteresowaniem środowiska naukowego. Sytuacja zmieniła się w 2000 r., gdy Gary Ruvkun odkrył kolejne mikroRNA, występujące również u myszy, innych zwierząt i ludzi.
Dziś wiadomo, że u ludzi zidentyfikowano około 1000 mikroRNA. Cząsteczki te uczestniczą w wielu ważnych procesach biologicznych, m.in. w rozwoju organizmu i podstawowych funkcjach komórkowych. Część z nich jest powiązana z chorobami, w tym nowotworami.
Lepsze poznanie mechanizmów działania mikroRNA otworzyło drogę do nowych metod diagnostyki i terapii, ponieważ mikroRNA można wykorzystać do wykrywania chorób oraz do projektowania leków wpływających na aktywność genów.
Potomek Polaków z Wileńszczyzny
Prof. Victor Ambros jest potomkiem polskiego emigranta. Jego ojciec, Longin Ambros, urodził się w 1923 r. na Wileńszczyźnie. W czasie II wojny światowej jako robotnik przymusowy trafił do III Rzeszy. Po wojnie, w 1946 r., wyjechał do USA, gdzie założył rodzinę.
Byłem pierwszym naukowcem w mojej rodzinie. Mój tata był imigrantem z Polski. Przybył do Stanów Zjednoczonych tuż po drugiej wojnie światowej i spotkał moją mamę. Pobrali się, przeprowadzili na farmę w Vermont i zaczęli uprawiać ziemię
– wspominał prof. Victor Ambros w wywiadzie dla czasopisma „Journal of Cell Biology”.
Z Polską łączy go nie tylko pochodzenie, ale także współpraca naukowa. Podczas swojej niedawnej wizyty w Warszawie gościł w Akademii High School w ramach Tygodnia Świadomości Chorób Rzadkich. Jako przewodniczący Rady Naukowej Międzynarodowego Instytutu Mechanizmów i Maszyn Molekularnych (IMol PAN) wziął udział w posiedzeniu Rady oraz wygłosił wykład naukowy pt. „Rola mikroRNA w posttranskrypcyjnej regulacji genów”.